عاقد فردی است که صیغهی شرعی عقد ازدواج را بین زن و مرد جاری میکند و با اجرای درست الفاظ عقد، رابطهی زوجیت را از نظر شرعی و قانونی برقرار میسازد. برخلاف تصور خیلیها، عاقد الزاماً روحانی، آخوند یا فرد مذهبی خاصی نیست؛ هر کسی که شرایط شرعی را بداند و صیغه را صحیح بخواند، میتواند عاقد باشد
وظیفه اصلی عاقد چیست؟
وظیفهی عاقد فقط و فقط جاری کردن صیغه عقد است، نه سخنرانی، نه نصیحتهای طولانی، نه ادارهی مراسم. اینها کارهای جانبیاند که به عرف و سلیقه خانوادهها مربوط میشود، نه ذات عقد.
عاقد باید:
- متن صحیح عقد (دائم یا موقت) را بداند
- اطمینان حاصل کند که رضایت طرفین وجود دارد
- شرایط شرعی مثل مهریه، وکالت، وکالت در طلاق (در صورت ذکر) را درست اعلام کند
اگر این موارد رعایت نشود، عقد ممکن است از نظر شرعی باطل یا محل اشکال باشد؛ چیزی که خیلیها ساده از کنارش رد میشوند.
آیا حتماً باید روحانی باشد؟
خیر. این یکی از اشتباهات رایج است.
در فقه شیعه:
- زن و مرد میتوانند خودشان صیغه را بخوانند
- یا به شخص دیگری وکالت بدهند (روحانی، سردفتر، یا هر فرد آگاه)
روحانی بودن فقط به این دلیل رایج شده که روحانیها معمولاً متن عقد و احکامش را بلدند، نه اینکه شرط شرعی باشد.
تفاوت عاقد شرعی و عاقد رسمی
اینجا خیلیها دچار اشتباه میشوند:
- شرعی: فقط صیغه را میخواند
- رسمی (سردفتر ازدواج): صیغه را میخواند و عقد را در دفاتر رسمی ثبت میکند
ممکن است یک نفر هر دو نقش را داشته باشد، ولی همیشه اینطور نیست. اگر عقد ثبت نشود، از نظر قانونی مشکلات جدی ایجاد میشود، حتی اگر شرعاً صحیح باشد.
عاقد در سفره عقد چه جایگاهی دارد؟
در مراسم سنتی ایرانی، عاقد معمولاً:
- بالای سفره عقد مینشیند
- پس از خطبه و توضیحات کوتاه، صیغه را جاری میکند
- پاسخ «بله» عروس (یا وکیل او) را میگیرد
اما یادت باشد: زیبایی مراسم جایگزین صحت عقد نمیشود. اگر الفاظ اشتباه خوانده شود، سفره عقد هرچقدر هم لاکچری باشد، عقد مشکل دارد.
جمعبندی
عاقد، ستون اصلی لحظهی ازدواج است، نه یک نقش تشریفاتی.
انتخاب عاقد آگاه و دقیق، خیلی مهمتر از انتخاب موسیقی، دکور یا حتی لباس است؛ چون اگر این بخش درست انجام نشود، بقیه عملاً بیمعنا میشود.